آمنوره چیست؟

آمنوره به عدم وجود قاعدگی به مدت 3 ماه یا بیشتر در زنان یائسه نشده اطلاق می‌شود. این عارضه می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله اختلالات هورمونی، بارداری، شیردهی، یائسگی زودرس، سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، اختلالات تیروئید، استرس و اضطراب، کاهش وزن ناگهانی، ورزش بیش از حد و مصرف برخی داروها رخ دهد.

انواع آمنوره

آمنوره اولیه

آمنوره اولیه به عدم وجود قاعدگی تا سن 15 سالگی در دختران اطلاق می‌شود. این عارضه می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله ناهنجاری‌های کروموزومی، نقص در تخمدان‌ها یا رحم، مشکلات هورمونی، چاقی مفرط، سوء تغذیه، ورزش بیش از حد و استرس مزمن رخ دهد. در برخی موارد، آمنوره اولیه به دلیل عدم وجود رحم یا تخمدان (سندرم Mayer-Rokitansky-Küster-Hauser) یا عدم وجود تخمدان (سندروم (Turner رخ می‌دهد. این ناهنجاری‌ها نادر هستند و می‌توانند با هورمون درمانی یا جراحی تا حدی درمان شوند. در بیشتر موارد، آمنوره اولیه به دلیل مشکلات هورمونی است. این مشکلات می‌توانند به دلیل نقص در هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز (که هورمون‌های FSH و LH را تولید می‌کنند) یا به دلیل نقص در تخمدان‌ها (که هورمون‌های استروژن و پروژسترون را تولید می‌کنند) رخ دهد.

آمنوره ثانویه

زنان در تمام عمر خود تا یک زمان معین می توانند قاعدگی داشته باشند. به طور خاص، بیمار باید 3 سیکل یا 6 ماه بدون قاعدگی داشته باشد تا آمنوره تشخیص داده شود. میزان بروز آن 7/0 درصد است و معمولاً به دلیل عدم تولید هورمون است. از سوی دیگر، در آن دسته از زنانی که مایل به باردار شدن هستند، ناامیدی، اضطراب و استرس ناشی از عدم بارداری می تواند منجر به آمنوره شود. علاوه بر این، اگر عدم قاعدگی در طول زمان طولانی شود، حاملگی اتفاق نمی افتد و این به نوبه خود، درجه اضطراب را افزایش می دهد.

علل شایع فقدان قاعدگی
اختلالات هورمونی

هورمون ها نقش کلیدی در تنظیم چرخه قاعدگی دارند. هورمون های استروژن و پروژسترون که توسط تخمدان ها تولید می شوند، رحم را برای بارداری آماده می کنند. اگر بارداری اتفاق نیفتد، سطح این هورمون ها کاهش می یابد و پوشش داخلی رحم ریخته می شود و قاعدگی رخ می دهد. اختلالات هورمونی می تواند تعادل هورمون های استروژن و پروژسترون را برهم زند و منجر به آمنوره شود

بارداری و شیردهی و قطع شدن پریود

یکی از اولین علائم بارداری، قطع شدن پریود است. این امر به دلیل هورمون های بارداری است که تولید می شوند و مانع از تخمک گذاری و ریزش دیواره رحم می شوند.
هورمون پرولاکتین: هورمون پرولاکتین که برای تولید شیر لازم است، می تواند مانع از تخمک گذاری و ریزش دیواره رحم شود.

یائسگی زودرس

یائسگی زودرس زمانی اتفاق می‌افتد که تخمدان‌ها قبل از 40 سالگی از کار می‌افتند و تولید تخمک و هورمون‌های استروژن و پروژسترون را متوقف می‌کنند. یائسگی زودرس می‌تواند به دلایل مختلفی از جمله ژنتیک، بیماری‌های خودایمنی، جراحی تخمدان و شیمی‌درمانی رخ دهد.
آمنوره یکی از علائم اصلی یائسگی زودرس است. زنان مبتلا به یائسگی زودرس ممکن است پریودهای نامنظم یا قطع کامل پریود را تجربه کنند.
سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
تخمدان پلی کیستیک یک اختلال هورمونی شایع در زنان است که می تواند منجر به آمنوره (عدم وجود قاعدگی) و سایر علائم و نشانه ها شود. زنان مبتلا به PCOS ممکن است پریودهای نامنظم یا عدن پریودی داشته باشند. این موضوع به دلیل عدم تخمک گذاری منظم است. در برخی از زنان مبتلا به PCOS، پریودها می تواند سنگین تر از حد معمول و با لخته شدن خون همراه باشد.

اختلالات تیروئید

کم کاری یا پرکاری تیروئید می‌تواند منجر به آمنوره شود. زنان مبتلا به اختلالات تیروئید ممکن است پریودهای نامنظم یا عدم پریودی داشته باشند. این موضوع به دلیل عدم تعادل هورمون های تیروئید و هورمون های جنسی است.

استرس و اضطراب

استرس و اضطراب می تواند به طور موقت بر چرخه قاعدگی و باروری زنان تاثیر بگذارد. هورمون های استرس مانند کورتیزول می توانند تعادل هورمون های استروژن و پروژسترون را مختل کنند و منجر به آمنوره (عدم وجود قاعدگی) شوند.

کاهش وزن ناگهانی

کاهش وزن ناگهانی می تواند منجر به آمنوره (عدم وجود قاعدگی) شود. این موضوع به این دلیل است که بدن برای حفظ سلامتی و باروری به مقدار مشخصی چربی نیاز دارد. هنگامی که وزن به طور ناگهانی کاهش می یابد، بدن ممکن است هورمون هایی را که برای قاعدگی لازم هستند، تولید نکند.
ورزش بیش از حد
ورزش بیش از حد می تواند به طور موقت یا دائمی بر چرخه قاعدگی زنان تأثیر بگذارد و منجر به آمنوره (عدم وجود قاعدگی) شود.

مصرف برخی داروها

• برخی از داروها می توانند به عنوان عوارض جانبی، منجر به آمنوره (عدم وجود قاعدگی) شوند. این داروها شامل موارد زیر هستند:
• داروهای ضد بارداری: برخی از انواع قرص های ضد بارداری، به ویژه قرص های پروژسترون ، می توانند منجر به آمنوره شوند.
• داروهای ضد افسردگی: برخی از داروهای ضد افسردگی، به ویژه مهارکننده های انتخابی بازجذب سروتونین (SSRIs)، می توانند منجر به آمنوره شوند.
• داروهای ضد اضطراب: برخی از داروهای ضد اضطراب، به ویژه بنزودیازپین ها، می توانند منجر به آمنوره شوند.
• داروهای ضد روان پریشی: برخی از داروهای ضد روان پریشی، به ویژه داروهای نسل اول، می توانند منجر به آمنوره شوند.
• داروهای شیمی درمانی: داروهای شیمی درمانی می توانند به تخمدان ها آسیب برسانند و منجر به آمنوره شوند.
• هورمون درمانی: هورمون درمانی برای سرطان سینه می تواند منجر به آمنوره شود.

اگرچه این موارد شایع ترین علل عدم قاعدگی هستند، اما اگر مقداری عدم تعادل هورمونی در بدن وجود داشته باشد، قاعدگی نیز ممکن است رخ دهد. به عنوان مثال، زمانی که سطح پرولاکتین بالاتر از حد طبیعی است (هیپرپرولاکتینمی)، ممکن است حالت قاعدگی متوقف شود. به همین دلیل است که در دوران شیردهی (سطح پرولاکتین بالا) بسیاری از زنان پریود نمی شوند.

علائم و نشانه های آمنوره

• قطع شدن پریود به مدت 3 ماه یا بیشتر
• خشکی و گرگرفتگی
• نوسانات خلقی
• بی خوابی
• کاهش میل جنسی

تشخیص و آزمایشات مربوط به قطع پریودی

همانطور که قبلاً اشاره کردیم، عدم قاعدگی حداقل به مدت سه ماه برای تشخیص این بیماری ضروری است. در این جور مواقع زنان باید به متخصص مراجعه کنند. متخصص معمولا بارداری را رد میکند. هنگامی که حاملگی منتفی شد، پروتکل کلی این است که تاریخچه پزشکی بیمار گرفته شود. پس از آن یک معاینه فیزیکی انجام می شود که هم برای ارزیابی دستگاه تناسلی و هم برای بررسی شاخص توده بدن (BMI) مفید است. متخصص همچنین سونوگرافی واژینال/شکم را برای تکمیل معاینه فیزیکی و آنالیز هورمونی برای ارزیابی کمبود استروژن انجام می دهد. علاوه بر آنالیز استروژن، سایر هورمون ها مانند FSH، LH، پرولاکتین و غیره مورد ارزیابی قرار خواهند گرفت.

معاینه فیزیکی

اولین قدم در تشخیص علت قطع پریودی، معاینه فیزیکی توسط پزشک است. پزشک معاینه لگن را انجام می‌دهد تا رحم و تخمدان‌ها را از نظر وجود ناهنجاری بررسی کند. همچنین ممکن است معاینه پستان را برای بررسی علائم هیرسوتیسم (رشد بیش از حد مو) انجام دهد.
آزمایش خون
آزمایش خون یکی از ابزارهای مهم در تشخیص علت قطع پریودی (آمنوره) است. این آزمایش می‌تواند اطلاعات مختلفی در مورد هورمون‌ها، بارداری، سلامت عمومی و سایر عوامل مرتبط با آمنوره ارائه دهد.

سونوگرافی

سونوگرافی یک روش تصویربرداری غیرتهاجمی است که از امواج صوتی برای ایجاد تصاویری از اندام های داخلی استفاده می کند. سونوگرافی می تواند برای تشخیص و آزمایشات مربوط به قطع پریودی (آمنوره) به روش های مختلف مفید باشد.

هیستروسکوپی

هیستروسکوپی یک روش سرپایی است که در آن پزشک داخل رحم را با یک دوربین کوچک بررسی می‌کند.

درمان های مختلف آمنوره

نیازی به نگرانی بیش از حد در مورد آمنوره نیست چرا که راه حل های پزشکی برای آن وجود دارد و برای جلوگیری از اثرات منفی در آینده، راه حل ها متنوع هستند. بنابراین، ارزیابی منشأ عدم قاعدگی و جستجوی راه‌حل‌هایی بر اساس آن، مانند بازیابی یک زندگی سالم و متعادل، بهبود عادات غذایی و تعدیل تمرینات بدنی از اهمیت حیاتی برخوردار است. بسیاری از اوقات اصلاح این نوع عادت در یک چشم به هم زدن حاصل نمی شود بلکه باید به آرامی و آهسته انجام شود و بنابراین پزشک متخصص زنان ممکن است برای رفع کمبود استروژن داروی اضافی تجویز کند.

هورمون درمانی

هورمون درمانی یکی از روش های رایج برای درمان قطع پریودی (آمنوره) است که به تنظیم هورمون ها و بازگرداندن قاعدگی کمک می کند.

انواع هورمون درمانی برای قطع پریودی

• هورمون درمانی خوراکی: قرص های ضد بارداری خوراکی، قرص های پروژسترون و استروژن خوراکی
• هورمون درمانی تزریقی: تزریق پروژسترون یا استروژن
• هورمون درمانی موضعی: کرم یا ژل استروژن واژینال

نحوه عملکرد هورمون درمانی

نوع هورمون درمانی و دوز آن به علت قطع پریودی و نیازهای فردی شما بستگی دارد. هورمون درمانی می تواند به روش های زیر عمل کند:

• تحریک تخمک گذاری: هورمون ها می توانند به تخمدان ها در تخمک گذاری کمک کنند.
• تنظیم هورمون ها: هورمون ها می توانند سطح هورمون ها را در بدن تنظیم کنند و به بازگرداندن قاعدگی کمک کنند.
• جلوگیری از نازک شدن رحم: هورمون ها می توانند از نازک شدن بیش از حد رحم جلوگیری کنند و به بازگرداندن قاعدگی کمک کنند.

عوارض جانبی هورمون درمانی

هورمون درمانی می تواند عوارض جانبی مانند تهوع، سردرد، لکه بینی و نوسانات خلقی داشته باشد. در بیشتر موارد، این عوارض جانبی خفیف هستند و به مرور زمان برطرف می شوند.

داروهای ضد بارداری

داروهای ضد بارداری: از درمان های قطع پریودی داروهای ضد بارداری هستند که می‌توانند به عنوان یکی از روش‌های درمان قطع پریودی (آمنوره) استفاده شوند.
این داروها با تنظیم هورمون‌ها، می‌توانند به بازگرداندن قاعدگی و منظم کردن چرخه قاعدگی کمک کنند.

نحوه عملکرد داروهای ضد بارداری در درمان آمنوره

• هورمون‌های استروژن و پروژسترون: داروهای ضد بارداری، حاوی هورمون‌های استروژن و پروژسترون هستند که می‌توانند به تنظیم هورمون‌ها در بدن و بازگرداندن قاعدگی کمک کنند.
• انواع مختلف داروهای ضد بارداری: قرص‌های ضد بارداری، چسب‌های ضد بارداری، حلقه‌های واژینال و آمپول‌های ضد بارداری از جمله انواع مختلف داروهای ضد بارداری هستند که می‌توانند برای درمان آمنوره استفاده شوند.
• انتخاب مناسب‌ترین نوع دارو: انتخاب نوع مناسب داروی ضد بارداری برای درمان آمنوره به عوامل مختلفی از جمله سن، سلامتی، سابقه پزشکی و علائم و نشانه‌های بیمار بستگی دارد.

مزایای استفاده از داروهای ضد بارداری برای درمان آمنوره

• منظم کردن چرخه قاعدگی: داروهای ضد بارداری می‌توانند به منظم کردن چرخه قاعدگی و کاهش علائم و نشانه‌های مرتبط با آمنوره مانند خونریزی شدید قاعدگی، درد قاعدگی و لکه بینی کمک کنند.
• کاهش خطر ابتلا به برخی از بیماری‌ها: استفاده از داروهای ضد بارداری می‌تواند خطر ابتلا به برخی از بیماری‌ها مانند سرطان تخمدان و رحم را کاهش دهد.

عوارض جانبی احتمالی استفاده از داروهای ضد بارداری

• حالت تهوع: تهوع و استفراغ از جمله عوارض جانبی شایع استفاده از داروهای ضد بارداری هستند که معمولاً در ابتدای مصرف دارو رخ می‌دهند.
• سردرد: سردرد از دیگر عوارض جانبی شایع استفاده از داروهای ضد بارداری است.
• افزایش وزن: برخی از زنان ممکن است در حین استفاده از داروهای ضد بارداری دچار افزایش وزن شوند.
• تغییرات خلقی: برخی از زنان ممکن است در حین استفاده از داروهای ضد بارداری دچار تغییرات خلقی مانند نوسانات خلقی، افسردگی و اضطراب شوند.

دستگاه IUD هورمونی

دستگاه IUD هورمونی یک وسیله کوچک، T شکل است که در داخل رحم قرار می گیرد و هورمون پروژسترون را آزاد می کند. این هورمون می تواند به طور موثر قاعدگی را تنظیم کند و در برخی موارد، آن را به طور کامل متوقف کند.

نحوه عملکرد IUD هورمونی برای درمان قطع پریودی

• جلوگیری از تخمک گذاری: هورمون پروژسترون آزاد شده از IUD هورمونی، تخمک گذاری را متوقف می کند. بدون تخمک، بارداری نمی تواند رخ دهد.
• ضخیم شدن مخاط دهانه رحم: هورمون پروژسترون همچنین باعث ضخیم شدن مخاط دهانه رحم می شود. این امر عبور اسپرم از دهانه رحم و لقاح تخمک را دشوارتر می کند.
• نازک شدن پوشش رحم: هورمون پروژسترون باعث نازک شدن پوشش رحم می شود. این امر باعث می شود که پریودها سبک تر و کوتاه تر شوند و در برخی موارد به طور کامل قطع شوند.

مزایای استفاده از IUD هورمونی برای درمان قطع پریودی

• اثربخشی: IUD هورمونی در جلوگیری از بارداری و تنظیم قاعدگی بسیار موثر است.
• طول عمر: IUD هورمونی می تواند تا 3 تا 10 سال در رحم باقی بماند.
• راحتی: IUD هورمونی نیاز به مراقبت روزانه ندارد.
• کاهش خطر ابتلا به سرطان تخمدان و رحم: IUD هورمونی می تواند خطر ابتلا به این سرطان ها را کاهش دهد.

معایب استفاده از IUD هورمونی

• هزینه: IUD هورمونی می تواند گران باشد.
• عوارض جانبی IUD : هورمونی می تواند عوارض جانبی مانند خونریزی نامنظم، لکه بینی، درد لگن و نفخ ایجاد کند.
• عدم مناسب بودن برای همه زنان: IUD هورمونی برای همه زنان مناسب نیست. زنانی که سابقه عفونت های لگنی، بیماری التهابی لگن (PID) یا سرطان رحم دارند، نباید از IUD هورمونی استفاده کنند.

جراحی

جراحی درموارد نادری برای درمان قطع پریودی (آمنوره) استفاده می شود. زمانی که سایر روش های درمانی مانند هورمون درمانی یا IUD هورمونی موثر نباشد یا در موارد زیر، ممکن است جراحی لازم باشد

ناهنجاری های رحم یا تخمدان

• فیبروم رحمی: توده های عضلانی خوش خیم که می توانند در رحم رشد کنند و باعث خونریزی شدید قاعدگی و آمنوره شوند.
• پولیپ رحمی: توده های کوچک و خوش خیم که در داخل رحم رشد می کنند و می توانند باعث خونریزی شدید قاعدگی و آمنوره شوند.
• سندرم تخمدان پلی کیستیک :(PCOS) در موارد شدید PCOS، ممکن است جراحی برای برداشتن کیست های تخمدان یا تخمدان ها انجام شود.
• ناهنجاری های مادرزادی رحم: در برخی موارد، زنان با ناهنجاری های مادرزادی رحم متولد می شوند که می تواند باعث آمنوره شود.

سرطان رحم یا تخمدان

• در صورت وجود سرطان رحم یا تخمدان، ممکن است برای برداشتن رحم و تخمدان ها (هیسترکتومی) جراحی لازم باشد.
• انواع جراحی برای درمان قطع پریودی:
• هیسترکتومی: برداشتن رحم. این عمل می تواند به صورت لاپاراسکوپی (جراحی با حداقل تهاجم) یا لاپاراتومی (جراحی باز) انجام شود.
• لاپاراسکوپی: یک روش جراحی با حداقل تهاجم است که برای مشاهده داخل شکم و لگن استفاده می شود.
• کورتاژ تخلیه و کورتاژ (D&C): این روش برای برداشتن بافت از داخل رحم استفاده می شود.
• عوارض جانبی و خطرات جراحی:
• خونریزی
• عفونت
• لخته شدن خون
• آسیب به اندام های مجاور
• یائسگی زودرس _در صورت برداشتن تخمدان ها

درمان عدم قاعدگی زمانی تمام می شود که قاعدگی به طور منظم در زنان ایجاد شود. از آن لحظه به بعد، زندگی بیمار عادی می شود و حتی می تواند باردار شود، زیرا سطح هورمون های او دوباره ترمیم شده و باروری دوباره به دست می آید.

عوارض جانبی و خطرات فقدان قاعدگی

پوکی استخوان

پوکی استخوان یک بیماری است که باعث ضعیف و شکننده شدن استخوان ها می شود. این بیماری در زنان یائسه و زنانی که آمنوره (عدم وجود قاعدگی) دارند، شایع تر است.

چرا پوکی استخوان در زنان مبتلا به آمنوره شایع تر است؟

• هورمون استروژن: استروژن به حفظ سلامت استخوان ها کمک می کند. زنانی که آمنوره دارند، سطح استروژن پایینی دارند که می تواند خطر پوکی استخوان را افزایش دهد.
• کمبود ویتامین :Dویتامین D به بدن در جذب کلسیم کمک می کند. کلسیم برای سلامت استخوان ها ضروری است. زنانی که آمنوره دارند، ممکن است در معرض خطر کمبود ویتامین D باشند.
• عدم فعالیت بدنی: فعالیت بدنی به حفظ سلامت استخوان ها کمک می کند. زنانی که آمنوره دارند، ممکن است به دلیل عدم قاعدگی، فعالیت بدنی کمتری داشته باشند.

بیماری های قلبی عروقی

بیماری های قلبی عروقی گروهی از بیماری ها هستند که قلب و عروق خونی را تحت تاثیر قرار می دهند. این بیماری ها شامل بیماری عروق کرونر، سکته مغزی، بیماری عروق محیطی و نارسایی قلبی است.

فقدان قاعدگی (آمنوره) می تواند خطر ابتلا به بیماری های قلبی عروقی را به دلایل زیر افزایش دهد

• افزایش سطح کلسترول: آمنوره می تواند منجر به افزایش سطح کلسترول LDL) بد) و کاهش سطح کلسترول HDL) خوب ) شود.
• افزایش فشار خون: آمنوره می تواند منجر به افزایش فشار خون شود.
• دیابت نوع 2: آمنوره می تواند خطر ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش دهد، که خود یک عامل خطر برای بیماری های قلبی عروقی است. لخته شدن خون: آمنوره می تواند خطر لخته شدن خون را افزایش دهد که می تواند منجر به سکته مغزی یا حمله قلبی شود.

نازایی

نازایی به عدم توانایی در باردار شدن پس از یک سال تلاش برای باروری گفته می‌شود. فقدان قاعدگی (آمنوره) می‌تواند یکی از علل نازایی باشد.

چرا آمنوره می‌تواند منجر به نازایی شود؟

• عدم تخمک گذاری: آمنوره می‌تواند به دلیل عدم تخمک گذاری منظم رخ دهد. تخمک گذاری فرآیندی است که در آن تخمک از تخمدان آزاد می‌شود. اگر تخمک گذاری رخ ندهد، بارداری امکان پذیر نیست.
• مشکلات رحم: آمنوره می‌تواند به دلیل مشکلات رحم مانند چسبندگی یا ناهنجاری‌های رحمی رخ دهد. این مشکلات می‌توانند لانه گزینی تخمک لقاح یافته را دشوار کنند.
• مشکلات هورمونی: آمنوره می‌تواند به دلیل مشکلات هورمونی مانند عدم تعادل هورمون‌های استروژن و پروژسترون رخ دهد. این هورمون‌ها برای باردار شدن و حفظ بارداری ضروری هستند.

راهکارهای پیشگیری از قطع پریودی

کنترل وزن

کنترل وزن یکی از راهکارهای مهم برای پیشگیری از قطع پریودی است. چاقی و اضافه وزن می تواند تعادل هورمون ها را در بدن زنان مختل کند و منجر به آمنوره (عدم وجود قاعدگی) شود.

مدیریت استرس

استرس یکی از عوامل شایع در قطع پریودی (آمنوره) است. زمانی که استرس دارید، بدن شما هورمون کورتیزول را آزاد می کند که می تواند بر هورمون های دیگر، از جمله هورمون های استروژن و پروژسترون که مسئول چرخه قاعدگی هستند، تاثیر بگذارد.

ورزش منظم

ورزش منظم می تواند به تنظیم هورمون های استروژن و پروژسترون که نقش مهمی در قاعدگی دارند، کمک کند. ورزش منظم می تواند به کاهش استرس و اضطراب که می تواند بر قاعدگی تاثیر بگذارد، کمک کند. ورزش منظم می تواند به حفظ وزن سالم که برای قاعدگی منظم ضروری است، کمک کند. ورزش منظم می تواند به افزایش گردش خون در رحم و تخمدان ها که برای سلامت باروری ضروری است، کمک کند.

تغذیه سالم

تغذیه سالم نقشی کلیدی در سلامت کلی بدن و همچنین سلامت باروری زنان ایفا می‌کند. یک رژیم غذایی سالم و متعادل می‌تواند به تنظیم هورمون‌ها، حفظ وزن سالم و پیشگیری از قطع پریودی کمک کند.